Tytułowe pytanie często budzi emocje, szczególnie ostatnio. Wiele osób nie rozumie jak jest rola zieleni w miejskim środowisku, co często skutkuje wycinkami drzew. Niewiele osób zapytanych (a pytałam i to niejednokrotnie) potrafi przytoczyć inne niż wyłącznie emocjonalne argumenty uzasadniające potrzebę zieleni w miastach. Jako że nie tak dawno usiłowałam wyjaśnić to zagadnienie studentom postaram się, wykorzystując garść slajdów z wykładów, rzecz w miarę przystępnie wyjaśnić. Jednocześnie też wszystkie te informacje można łatwo potwierdzić. W sieci jest cała masa artykułów podających nie tylko uzasadnienie ale również dane liczbowe, zarówno te pochodzące z bezpośrednich analiz, jak i takie wynikające z symulacji komputerowych.

1. Drzewa w mieście obniżają temperaturę. Dzieje się tak dzięki zjawisku ewapotranspiracji czyli parowania połączonego z zasysaniem wody z gleby.
   
   W przypadku większych zbiorowisk zieleni ma szanse wytworzyć się również chłodząca bryza, która w bardziej gorące dni jest dla nas wszystkich wartością.
2. Drzewa rzucają cień. Zacienianie dotyczy zarówno chodników, asfaltu (które dzięki drzewom wolniej ulegają korozji), ale też budynków. Skutkuje to zmniejszaniem wydatków na chłodzenie pomieszczeń wewnątrz budynków. Trzeba pamiętać że podczas fal upałów wiele osób w wieku starszym cierpi na liczne dolegliwości, w tym niemało osób umiera. Ponadto wszyscy dość źle znosimy gorąco, zmniejsza się np. nasza produktywność.
   
3. Drzewa i ogólniej zieleń pochłania zanieczyszczenia. Dotyczy to zarówno licznych szkodliwych substancji takich jak PM, NO, SO2, CO, O3 ale też gazów cieplarnianych, w tym najgorszego bo najdlużej utrzymującego się w atmosferze dwutlenku węgla.
   
   Cień rzucany przez drzewa ogranicza emisję szkodliwych substancji z nagrzanych silników aut.
4. Drzewa pozwalają rozmaitym żywym organizmon funkcjonować w miastach. Owady, ptaki i inne stworzenia utrzymują naturalną równowagę i nie pozwalają na nadmierne rozmnażanie się tylko tych szkodników które są najbardziej odporne. Dzięki zieleni w mieście mamy szanse być zdrowsi.
   
   Drzewa są również najlepszym ekranem akustycznym dla miejskiego hałasu.
5. Roślinność zatrzymuje wodę, zwiększa retencję, zapobiega przesuszaniu gleby. Współcześnie miasta przywiązują do systemów rozprowadzania a nie wyłącznie technologicznego odprowadzania wody deszczowej coraz większą wagę. Wobec gwałtownych opadów atmosferycznych retencja oraz detencja (czyli okresowe przetrzymywanie nadmiaru wody deszczowej) ma znaczenie kluczowe. Jeśli nie będziemy o to dbać mogą nam paradoksalnie grozić okresowe podtopienia – kanalizacja nie będzie odpowiednio wydolna.
   
6. Ponadto drzewa upiększają miasto. Wprowadzają poczucie spokoju, wytchnienia, redukują stres. Badania potwierdzają że ich obecność wpływa na zmniejszenie przestępczości.
   
7. Wszystkie te powyższe czynniki wpływają bezpośrednio na wzrost warości nieruchomości w pobliżu terenów zadrzewionych.

Obchodzimy Barbórkę, tradycyjne święto wszystkich górników. W kościołach w Polsce można wysłuchać modlitw w ich intencji. Modlitw o to żeby nie ginęli, lub nie tracili zdrowia w wypadkach w kopalni, bo to pomimo postępu techniki nadal częste. Te intencje ostatnio zdarza się następują tuż po innych intencjach, o to aby działania Papieża Franciszka zmierzające do większego poszanowania środowiska naturalnego, dziedzictwa które nam zostało dane przez Boga i które powinniśmy zachować dla przyszłych pokoleń, zakończyły się sukcesem.

Nie mogę zrozumieć jak można nie widzieć absurdu tego zestawienia. Od tylu już lat powtarzają się czytelne znaki mówiące o tym, że należy zaprzestać wydobywania węgla. O tym że trzeba poszukać innych źródeł energii. O tym że naruszanie równowagi ekologicznej przez zużywanie nagromadzonych przez tysiąclecia zasobów w krótkim czasie nie prowadzi do niczego innego jak tylko do katastrofy. I wciąż nikogo to nie dziwi, nie przekonuje że należy zmienić zawód, poszukać innego źródła dochodu.

Węgiel nie zawsze był jedynym paliwem. Czytając o rozwoju Łodzi przemysłowej (np. w książce Ulica Piotrkowska Anny Rynkowskiej,której reprint ostatnio jest osiągalny w księgarniach – polecam) dowiadujemy się, że dopiero w drugiej połowie 19 wieku zaczęto używać węgla na skalę masową, zarówno w przemyśle jak i do ogrzewania mieszkań. Wcześniej używano do tego celu drewna. Obecnie odchodzi się od spalania paliw kopalnych na rzecz energii odnawialnej. Górnictwo węgla jest przeżytkiem epoki industrialnej i podobnie jak inne jej dziedziny powinno ulec transformacji. Technologia wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych rozwija się niezwykle dynamicznie. Nie wiem czemu Polska nie mogłaby stać się liderem innowacji w tej właśnie dziedzinie, tym bardziej że konieczność przekształcenia gospodarki w tym kierunku jest coraz bardziej paląca. Zwłaszcza w kraju, który ostatnio posiłkuje się w polityce autorytetem Kościoła katolickiego i Papieża.

Stąd moja osobista modlitwa za górników dotyczy tego aby, miast ginąć bądź doznawać uszczerbku zdrowia w kopalniach, udało im się skutecznie i z pożytkiem dla nas wszystkim, w tym w szczególności dla środowiska, zając wytwarzaniem energii ze źródeł odnawialnych.

Nigdy nie brakowało mi empatii dla osób starszych i tych którym chodzenie stwarza trudność. Jednak dopiero ostatnio osobiste doświadczenie powolnego powrotu do zdrowia po skomplikowanym złamaniu pozwala mi bezpośrednio odczuć jak to tak naprawdę jest kiedy każdy krok sprawia ból i proste, wydawałoby się, wyzwania codzienności urastają do rozmiarów …dość trudnych do pokonania.

No właśnie – ten wpis będzie o rozmiarach. Obserwując obarczone licznymi siatkami starsze Panie podczas wsiadania do tramwaju linii 15, w którym każdy z trzech stopni ma grubo powyżej 60 cm, a przekrój nie ma zupełnie nic wspólnego z ergonomią i wygodą użytkowania o której uczono nas na zajęciach pierwszego roku studiów architektonicznych… Patrząc jak kolejne starsze osoby, z których każda na swój sposób gramoli się żeby dostać się na pokład tramwaju serce mi się kraje. Jedna starsza Pani o lasce kuleje wyraźnie ale dzielnie chwyta się poręczy i wciąga na górę. Druga Pani, przygotowana, w adidasach i spodniach, pomaga sobie wspierając się kolanami. Trzecia stawia ciężkie siatki na coraz to kolejnych stopniach i biedna próbuje po jednym stopniu dostać się do środka. Poobserwujcie kiedyś starszych ludzi kiedy wsiadają i wysiadają z tramwaju, jak bardzo jest to dla nich trudne, jak wielkie to dla nich bywa wyzwanie. Równie trudnym jest utrzymanie się w pozycji stojącej wewnątrz, choć pory dnia kiedy przychodzi mi najczęściej jeździć nie są póki co najbardziej uczęszczane i szczęśliwie z dostępnością siedzeń nie ma wielkiego problemu. Wysiadanie jest równie problematyczne, kto wie czy nie trudniejsze. Ja sama boję się tych ostatnich chyba 80 cm dzielących najniższy stopień od asfaltu ulicy – nie wolno mi gwałtownie stąpać bo grozi to uszkodzeniem świeżo nawarstwionej kostniny w miejscu złamania. Zresztą wyraźnie czuję jak mnie to miejsce w tych właśnie momentach boli. To są wymiary jednego rodzaju.

Druga kategoria uciążliwych wymiarów to odległości. Odległości jeśli rzecz odnieść do dystansów dzielących większość miejsc w śródmieściu Łodzi od przystanków komunikacji publicznej są potworne. Szczerze współczuję osobom niepełnosprawnym. Nie dość że chodnik krzywy, nie dość że kałuże, nie dość że nie sposób przejść przez jezdnię za jednym zamachem bo światła tak szybko się zmieniają. To jeszcze trzeba chodzić tak bardzo daleko. A każdy krok boli. W miarę wzrostu odległości boli coraz bardziej. Potem trzeba stanąć i stać na przystanku czekając, co ból potęguje. Potem przyjeżdża tramwaj lub autobus i wracamy do pierwszej części opowieści. Nigdy dotąd tak bardzo nie zdawałam sobie sprawy jak rzecz kiepsko wygląda z perspektywy staruszka. Każde wyjście z domu to cała wyprawa.

Wiem że priorytetem w miejskim budżecie jest wszystko inne. Nie przebudowa torów i wymiana taboru na nowy. Nie dogęszczenie przystanków i dodanie nowych linii autobusowych. Nie przebudowa skrzyżowań tak aby zmniejszyć uciążliwość przesiadania się pieszych. Nie zwiększenie częstotliwości przystanków. Mamy lotnisko, mamy mieć nowe Zoo z wielkim parkingiem, mamy nowe drogi i dojazdy, mamy przecież masę nowych, wspaniałych inwestycji. I to pomimo że demografia Łodzi krzyczy. Pomimo że udział osób starszych jest tak znaczny i ma ulec zwiększeniu. Pomimo, a może dlatego że starsi ludzie nikogo już nie obchodzą?